فرش‌های دستباف، بسته به جنس، قدمت و نحوه نگهداری، ممکن است دچار انواع مختلفی از آسیب‌دیدگی شوند. برخی از رایج‌ترین این آسیب‌ها و روش‌های رفوگری آن‌ها عبارتند از:

1. پارگی و زدگی (خوردگی):

   • علت: ساییدگی مداوم، کوبیدگی، یا کشیدگی نامناسب.
   • روش رفوگری: در این حالت، رفوگر ابتدا قسمت پوسیده یا نازک شده را با دقت پاکسازی می‌کند. سپس با استفاده از نخ‌های هم‌رنگ و هم‌جنس (معمولاً پشم یا ابریشم)، گره‌های جدید را در محل آسیب‌دیده می‌زند. این کار با دقت بسیار بالا انجام می‌شود تا طرح و نقشه فرش حفظ شود. اصطلاحاً به این کار “گره‌زنی” نیز گفته می‌شود.

2. سوختگی:

   • علت: تماس با اجسام داغ مانند اتو، سیگار، یا مواد شیمیایی.
   • روش رفوگری: بسته به عمق سوختگی، روش‌های مختلفی وجود دارد. اگر سوختگی سطحی باشد، ممکن است با پرداخت و تراشیدن قسمت سوخته، مشکل برطرف شود. اما در سوختگی‌های عمیق‌تر که باعث از بین رفتن نخ‌ها شده است، رفوگر ناچار است همانند پارگی، با گره‌زنی، نخ‌های سوخته را جایگزین کند. در موارد شدیدتر، ممکن است نیاز به تعویض قسمت‌هایی از چله یا ریشه‌ها نیز باشد.

3. لکه بری و رفع سیاهی:

   • علت: ریختن مایعات (چای، قهوه، نوشابه)، جوهر، یا تجمع گرد و غبار و آلودگی که باعث تیرگی فرش می‌شود.
   • روش رفوگری: بسته به نوع لکه، از مواد شوینده و حلال‌های مناسب استفاده می‌شود. گاهی نیاز به شستشوی تخصصی قسمت لکه‌دار است. در مورد سیاهی ناشی از آلودگی، معمولاً با شستشو و برس‌کشی صحیح، سیاهی رفع می‌شود. اگر لکه نفوذ کرده باشد و رنگ زمینه را تغییر داده باشد، ممکن است نیاز به رنگ‌برداری و سپس رنگ‌ریزی مجدد (در صورت امکان و مهارت رفوگر) باشد.

4. ساییدگی و پرداخت:

   • علت: رفت و آمد زیاد، کشیده شدن اشیاء سنگین روی فرش.
   • روش رفوگری: در قسمت‌های ساییده شده، پرزهای فرش از بین رفته و تراکم گره‌ها کمتر به نظر می‌رسد. رفوگر با استفاده از تکنیک‌های خاص، سعی در بازگرداندن حجم و تراکم به قسمت ساییده شده دارد. این کار ممکن است شامل زدن گره‌های جدید و سپس پرداخت (تراشیدن پرزها به ارتفاع مناسب) باشد.

5. ترمیم ریشه و شیرازه:

   • علت: پوسیدگی، کشیدگی، یا جدا شدن ریشه و شیرازه.
   • روش رفوگری: ریشه‌ها و شیرازه، استحکام کناره‌های فرش را تامین می‌کنند. اگر آسیب‌دیدگی جزئی باشد، رفوگر می‌تواند با دوخت مجدد یا استفاده از چسب‌های مخصوص، آن‌ها را ترمیم کند. در موارد شدیدتر، نیاز به بافت مجدد ریشه‌ها یا حتی تعویض شیرازه است. این بخش از رفوگری، نیاز به دقت بالایی دارد تا از استحکام و ظاهر زیبای لبه‌های فرش اطمینان حاصل شود.

6. رنگ‌ریزی و اصلاح رنگ:

   • علت: رنگ‌رفتگی ناشی از نور خورشید، شستشوی نامناسب، یا لکه‌های رنگی.
   • روش رفوگری: این یکی از حساس‌ترین مراحل رفوگری است. رفوگر باید با شناخت دقیق رنگ‌های طبیعی و مصنوعی، و با استفاده از رنگ‌های گیاهی یا شیمیایی مرغوب، رنگ قسمت آسیب‌دیده را با رنگ زمینه فرش تطبیق دهد. این کار، نیازمند مهارت و تجربه بالایی است تا تفاوت رنگی محسوس نباشد.